Nú liggja fyrir niðurstöður samantektar slysaskráningar Umferðarstofu á umferðarslysum árið 2009. Slysaskráning Umferðarstofu byggist á lögregluskýrslum úr gagnagrunni Ríkislögreglustjóra. Í  einhverjum tilfellum rata umferðaróhöpp ekki í gagnagrunninn heldur beint á borð tryggingafélaga, en það á yfirleitt við í tilfellum þar sem ekki er um slys á fólki að ræða. Í skýrslunni má sjá jákvæða þróun hvað varðar fækkun umferðarslysa frá því sem var árið á undan. Á landinu öllu fækkar alvarlegum slysum um 15% eða úr 200 árið 2008 í 170 árið 2009.

Það fellur þó sá skuggi á að 17 létust í 15 slysum í umferðinni í fyrra en árið 2008 létust 12 í jafn mörgum slysum. Þetta er þó langt undir meðaltali þess fjölda sem látist hefur í umferðarslysum á Íslandi undanfarin tíu árum en það eru að jafnaði 22 einstaklingar á ári.  Á síðustu þremur árum hafa að meðaltali tæplega 15 látist í umferðarslysum á landinu, en næstu þrjú ár á undan létust rúmlega 24 ár hvert. 

35% fækkun slasaðra á Suðurnesjum

Þegar landshlutarnir eru skoðaðir kemur í ljós að mest fækkar slösuðum á Suðurnesjum eða um 35% milli áranna 2008 og 2009. Á Vestfjörðum fækkar þeim hlutfallslega um 32% og á Suðurlandi um 24%. Á höfuðborgarsvæðinu fækkar slösuðum um 23%. Á Norðurlandi vestra fjölgar slösuðum hinsvegar um 19% og á Austurlandi um 13%.

Ekki er enn ljóst hvað veldur þessari aukningu á Norðurlandi vestra og Austurlandi en tilgangur skýrslunnar er m.a. sá að greina þau atriði í umferðaröryggismálum sem krefjast frekari athugunar og aðgerða.

Góður árangur á höfuðborgarsvæðinu

Á höfuðborgarsvæðinu er vitanlega mest umferð og flest umferðarslys og óhöpp verða á því svæði. Það er því ánægjulegt að sjá þann mikla árangur sem náðst hefur á höfuðborgarsvæðinu. Þegar skoðaður er fjöldi slasaðra og látinna árið 2009  m.v. 100 þúsund íbúa og sá fjöldi borin saman við 10 ára meðaltal kemur í ljós 26% fækkun. Fjöldinn var í fyrra 2,8 en meðaltalið er 3,8. Á landinu öllu nemur þessi fækkun 18%. Það er því ljóst að þessi mikla fækkun á höfuðborgarsvæðinu vegur þungt í þeim árangri sem náðst hefur.

Árið 2009 var samanlagður fjöldi þeirra sem létust og slösuðust bæði alvarlega og lítilsháttar á höfuðborgarsvæðinu komin niður í 564 manns úr 730 árið áður. Þessi fækkun nemur tæpum 23% milli ára.

Er um raunverulega fækkun slysa að ræða?

Þegar árangur í umferðaröryggismálum er metin dugar ekki eingöngu að skoða þær breytingar sem eiga sér stað á fjölda slysa og slasaðra. Skoða þarf hvort um raunverulega aukningu eða fækkun sé að ræða með tilliti til fjölda íbúa, fjölda ökutækja, ekinna kílómetra og annarra hagtalna sem áhrif geta haft á þróun mála. Á blaðsíðum 44 til 48 í skýrslunni má sjá vísitölur sem allar benda til þess að um raunverulegan árangur og fækkun umferðarslysa sé að ræða. Dæmi um það er að fjöldi slasaðra og látinna á hverja 100 þúsund íbúa er árið 2009 407, en meðaltal tíu ára á undan er 457. Þetta er u.þ.b. 11% fækkun slysa á hverja 100 þúsund íbúa.

Hvað veldur?

Það er vert að skoða hver helsti orsakavaldur þessa árangurs er og ekki síður mikilvægt er að greina þá þætti sem bæta þarf úr svo enn betri árangur náist í komandi framtíð. Þá jákvæðu þróun sem sjá má í skýrslunni má fyrst og fremst þakka ökumönnum sjálfum. Jafnframt má nefna aukið eftirlit lögreglu og breytta aðferðarfræði við löggæslu - ekki hvað síst á höfuðborgarsvæðinu. Í kjölfar breytinga á lögum um sektir og viðurlög ásamt refsipunktum árið 2007 hefur mátt sjá töluverða fækkun slysa en ljóst er að lögregla hefur fylgt þeirri lagasetningu eftir með markvissu eftirliti. Á undanförnum árum hefur verið unnið að eflingu fræðslu og áróðurs fyrir almenna vegfarendur og ökunema. Með tilkomu laga um akstursbann hefur stórlega dregið úr alvarlegum umferðarlagabrotum og slysum meðal ungra ökumanna.

Vegna efnahagsástandsins hefur dregið úr umferð en samkvæmt bráðabirgðatölum Vegagerðarinnar er sá samdráttur líklega ekki meiri en 1,5% miðað við mælingar á þjóðvegum á höfuðborgarsvæðinu milli áranna 2008 og 2009. Minni umferð er því aðeins lítill áhrifavaldur í þessum efnum. Það er í það minnsta ljóst að árið 2009 voru töluvert minni líkur á að ökumaður sem fór um vegi landsins lenti í umferðarslysi en árið áður.

Hér má sjá skýrsluna í heild sinni