Um Umferðarstofu

Út er komin skýrsla slysaskráningar Umferðarstofu fyrir árið 2008. Hér er stiklað á nokkrum athyglisverðum atriðum sem fram koma í skýrslunni en þessi samantekt er þó á engan hátt tæmandi.

Slysaskráning Umferðarstofu byggist á lögregluskýrslum úr gagnagrunni Ríkislögreglustjóra. Í einhverjum tilfellum rata umferðaróhöpp ekki í gagnagrunn lögreglu heldur beint á borð tryggingafélaga en það á yfirleitt við í tilfellum þar sem ekki er um slys á fólki að ræða. Hér má sjá skýrsluna í heild sinni.

Árið 2008 betra en 2007 en þó ekki ásættanlegt

Heildarfjöldi umferðarslysa lækkar um 5,3%

Heildarfjöldi slysa og slasaðra lækkar á milli áranna 2007 og 2008. Slysum með meiðslum fækkar úr 1147 í 1085 eða um 5,4%. Alvarlega slösuðum fjölgar hins vegar úr 195 í 200 (2,6%) en lítið slösuðum fækkar úr 1463 í 1373 sem er 6,2% fækkun. Heildarfjöldi slasaðra og látinna fækkar úr 1673 í 1585 eða um 5,3%.

Þegar fjöldi slysa er skoðaður með tilliti til fjölda ökutækja kemur í ljós mikil fækkun slysa, sbr. mynd 2.

Mynd 3 sýnir þennan samanburð enn betur en þá er árið 1999 notað sem upphafspunktur sem stendur í 100 og út frá því sést að slösuðum og látnum fækkar með tilliti til fjölda ökutækja.

Fjöldi banaslysa í sögulegu lágmarki

12 manns létu lífið í umferðinni í fyrra. Einungis einu sinni hafa færri látist í umferðinni á einu ári síðan árið 1970. Það var árið 1996 en þá létu 10 manns lífið. Á árunum 1999 ¿ 2008 létust að meðaltali 23 í umferðarslysum á Íslandi en það er u.þ.b. 90% fleiri en létust í fyrra.

Eins og sjá má á meðfylgjandi súluritum (mynd 4 og 5) er ekki fylgni milli fjölda þeirra sem láta lífið í umferðinni og þeirra sem slasast alvarlega. Skýringin er fyrst og fremst sú að það eru mun meiri sveiflur hvað varðar fjölda banaslysa en fjölda alvarlegra slysa enda fjöldi látinna mun minni. Eitt banaslys getur leitt af sér hlutfallslega aukningu sem nemur tugum prósenta hvað varðar fjölda látinna.

Athyglisverð atriði úr skýrslunni varðandi banaslysin og alvarleg slys:

• 11 þeirra sem létu lífið voru í bílum en 1 var á bifhjóli.
• 4 af þeim 11 sem létu lífið í bílum voru ekki í bílbeltum. Það undirstrikar að þeir fáu einstaklingar sem ekki nota öryggisbelti eru í margfalt meiri lífshættu en þeir sem nota belti.
• 10 karlar létu lífið og 2 konur.
• 5 létu lífið í þéttbýli en 7 í dreifbýli. Slys með miklum meiðslum voru 97 í þéttbýli en 67 í dreifbýli.
• 7 af þeim 12 sem létust voru 60 ára eða eldri og er það óvenju hátt hlutfall þessa aldurshóps í banaslysum. Sama á við um hlutfallslegan fjölda þessa aldurshóps í alvarlegum slysum en hann fór úr rétt tæplega 13% í 19% milli áranna 2007 og 2008.
• Engin þeirra sem lést var yngri en 17 ára en það hefur ekki gerst síðan 1993.
• Það má ætla að koma hefði mátt í veg fyrir alvarlegar afleiðingar þriggja banaslysa ef umhverfi vegarins hefði verið með ákjósanlegum öryggisbúnaði og frágangi. Þó verður að taka tillit til þess að flest slysin orsakast af fleiri en einum samverkandi þáttum.

Samanburður við hin Norðurlöndin

Árið 2008 er annað árið í röð þar sem Ísland er með lægstu dánartíðni í umferðarslysum á Norðurlöndum miðað við fólksfjölda. Banaslysum fækkar á milli ára hjá öllum Norðurlöndunum nema hjá Norðmönnum. Markmið Evrópusambandsins hefur verið að fækka dauðsföllum í umferðinni um 50% á árunum 2001-2010. Nú er aðeins eitt ár eftir af því tímabili og ekkert bendir til þess að það markmið náist. Íslendingar sem og aðrir Norðurlandabúar hafa náð vissum árangri en þó ekki nægjanlega miklum til að fyrrnefnt markmið náist. Taka þarf tillit til þess að vegna fámennis hér á landi eru mun meiri sveiflur hvað varðar fjölda banaslysa en í þeim löndum sem við berum okkur helst saman við. Eitt slys hefur hlutfallslega mun meiri áhrif á heildarfjölda hér á landi en á hinum Norðurlöndum.

Ný og öflug upplýsingaveita um umferðarslys

Til nánari glöggvunar um umferðarslys ársins 2008 er vert að kynna nýja og ítarlega framsetningu á skráningu slysaskráningar Umferðarstofu fyrir árin 2007 og 2008. Hér má sjá áhugavert kort sem Umferðarstofa hefur útbúið og sýnir staðsetningu allra umferðarslysa á fyrrnefndum árum og nánari upplýsingar um hvert og eitt tilfelli.