Góð og nákvæm hönnun vega er afar mikilvæg með tilliti til umferðaröryggis. Það er þekkt staðreynd að jafngóður vegur með fá og vel skilgreind gatnamót er líklegri til að reynast öruggari í akstri heldur en misgóður vegur með mörg og illa skilgreind gatnamót. Allir ökumenn gera mistök og leiða sum þeirra til óhappa. Það er því hlutverk veghaldara að sjá til þess að vegir og vegsvæði séu þannig úr garði gerð að vegfarendur sem gera villur og lenda í óhappi slasist ekki eða sem minnst.

Alvarlegustu slysin á þjóðvegum í dreifbýli
Þó að flest umferðaróhöpp eigi sér stað í þéttbýli verður meirihluti þeirra óhappa sem leiða til alvarlegra slysa á fólki og jafnvel dauða á þjóðvegum í dreifbýli. Í skýrslum Rannsóknarnefndar umferðarslysa og í úttekt sem nefndin stóð að um afleiðingar útafaksturs kemur fram að alvarlegustu afleiðingar slysa á þjóðvegunum verða við mætingar, við hliðarárekstra og við útafakstur. Það sama kemur í ljós í skýrslum Vegagerðarinnar og Umferðarráðs (nú Umferðarstofu) sem hafa flokkað slys á þjóðvegum í dreifbýli. Það leiðir hugann að því að í dreifbýli eru vegir víða mjóir, gatnamót oft óstefnugreind og umhverfi veganna þannig að við útafakstur er mikil hætta á veltu eða árekstrum t.d. við stóra steina, skurðarbakka o.fl. Það er því afar brýnt að umhverfi vega verði bætt til að tryggja eins og hægt er að afleiðingar útafaksturs verði verði sem minnstar og að öryggi vegfarenda sé tryggt. Auka þarf öryggisráðstafanir á hættulegum stöðum, til að mynda mætti koma upp traustum vegriðum þar sem hætta er á að útafakstur hefði alvarlegar afleiðingar í för með sér. Vegurinn sjálfur þarf að vera vel byggður og vel viðhaldið og helst lagður bundnu slitlagi og stefnugreindur auk þess sem breikka mætti mjóa vegi og varasama þar sem aðstæður leyfa. Þá er enn fremur mikilvægt að komið verði á samræmdum stöðlum um hönnun vega og annarra umferðamannvirkja jafnt í dreifbýli sem í þéttbýli. Hér á landi hafa ekki verið til samræmdir staðlar t.d. um breidd gatna og útfærslu gatnamóta og því hefur verið notast við ólíka erlenda staðla. Ósamræmi í hönnun getur skapað óöryggi hjá ökumönnum sem aftur eykur líkur á að eitthvað bregði út af.

Huga þarf betur að aðstæðum gangandi og hjólandi vegfarenda í umferðinni. Koma þarf upp góðu og öruggu göngu- og hjólreiðastígakerfi sem er aðskilið frá bílaumferð. Eins og staðan er núna nota margir hjólreiðamenn akbrautir til að komast leiðar sinnar á sem fljótastan hátt en þar er þeim meiri hætta búin en á sérstökum hjólreiðastígum. Þá þarf að koma upp göngubrúm og/eða undirgöngum við umferðarmikla vegi, ekki síst þar sem má eiga von á börnum, og girða umferðareyjar til að hindra að gangandi vegfarendur fari þvert yfir þá.

Betri og skýrari merkingar
Brýnt er að merkingum á vegakerfinu verði fjölgað jafnt skiltum sem yfirborðsmerkingum, ekki síst þar sem vara þarf við hættulegum eða varasömum vegaköflum. Víða mætti draga úr hraða til dæmis þar sem má eiga von á hættulegum beygjum, blindhæðum eða öðru slíku. Víða á þjóðvegakerfinu er 80 km og jafnvel 90 km hámarkshraði í gildi þó að aðstæður bjóði engan veginn upp á slíkan hraða. Samkvæmt niðurstöðum Rannsóknarnefndar umferðarslysa hefði verið hægt að draga úr alvarleika slysa í nokkrum tilfellum með hraðamerkingum. Enn fremur mætti breyta merkingum víða í því skyni að efla umferðaröryggi til dæmis með því að setja upp stöðvunarskyldumerki á varasömum gatnamótum þar sem aðeins er biðskylda núna. Þá mætti auka sýnileika umferðarmerkja með því að hafa þau stærri og með öflugra endurskini. Þau umferðarmerki sem nú eru í notkun hér á landi eru minni en erlendir staðlar gera ráð fyrir miðað við þann umferðarhraða sem er á þjóðvegunum.

Eyðing svartbletta
Eyða þarf svartblettum á vegakerfinu með markvissum endurbótum á vegum og nágrenni þeirra. Meðal þess sem leggja þarf áherslu á er að fækka einbreiðum brúm og laga vegarkafla þar sem slys og umferðaróhöpp eru tíð. Þá er enn fremur brýnt að draga úr hraða á vegum landsins, ekki síst á þjóðvegunum, en eftir því sem hraðinn er meiri aukast líkurnar á alvarlegum afleiðingum ef óhapp eða slys á sér stað. Í Reykjavík hefur sýnt sig að slysum hefur fækkað umtalsvert á þeim svæðum þar sem hámarkshraði hefur verið lækkaður niður í 30 km/klst. Þá hefur enn fremur sýnt sig að góð og vel hönnuð hringtorg á þjóðvegum í þéttbýli draga úr hraða, ekki síst þar sem komið er inn í þéttbýli. Þá er enn fremur ljóst að sýnilegt umferðareftirlit og löggæsla fær ökumenn til að virða hraðatakmörk, einkum á þjóðvegum. Væri því heillaráð að efla löggæslu til muna.